علل پیدایش شهر
محدوده شهری جویبار ترکیبی از چند محل بهم پیوسته می باشد که از ابتدا شکل گیری محدوده شهر، از چهار محل؛ بالا محله، فقیه محله، کرد محله و جوان محله شکل گرفت که تمامی محدوده این چهار محل را در بر نمی گرفت، بلکه قسمتی از محدوده هر یک از این چهار محل در محدوده شهری قرار داشت. در کل از بدو تأسیس شهرداری جویبار به سرپرستی شهردار گل چین، محدوده شهری و حریم آن، شامل دو خیابان از میدان بطرف فرمانداری سابق یا پمپ بنزین قدیم بطول 1000 متر و حریم دو طرف جاده و از میدان سپاه(امام) تا آتش نشانی بطول 700 متر با حریم دو طرفش جزء محدوده شهری بود که به مرور زمان مرحله به مرحله محدوده و حریم شهری توسعه یافته و به محدوده کنونی شهری که شامل محل های سراجکلا، بالا محله، فقیه محله، جوان محله، تازه آباد، کرد محله، باغبان محله و کلاگر محله با حریم جانبی اش رسیده است.
اما نکاتی را باید یاد آوری نمود این است که آیا نوع زندگی شهری از نظر جامعه شناسی که تعریف خاص خود را دارد، در این جا لحاظ شده یا نه که خود نیاز به شرح و بررسی کامل دارد.
اما آنچه را که باید در مورد علل شکل گیری یا پیدایش شهر گفت این است که سنگ بنای جویبار در دوره رضا شاه با احداث کارخانه پنبه پاک کنی که حدود سال 1310 آغاز شد و در سال 1318 به بهره برداری رسید، هم زمان با احداث کارخانه پنبه، دو نهاد ژاندارمری و مخابرات با مرکز تلفن مغناطیسی، در جویبار مستقر گردیده و بعد از این دو نهاد در تاریخ 19/2/1338 بانک صادرات با شماره شعبه 126 در جویبار مسقر گردید.
بر اساس گفته های افراد مسن و پیران با تجربه، با افتتاح ژاندارمری و مرکز تلفن و بانک و تأسیس کارخانه پنبه پاک کنی، این محدوده به خاطر وجود کارخانه پنبه به «ماشین خنه پیش» مشهور شده بود، که به مرکز ثقل خرید و فروش و تجارت منطقه تبدیل شد. از اصطلاح «ماشین خنه پیش» بعضاً افرادی که سن آنها از حدود هشتاد سال می گذرد یاد می کنند، به این محدوده از شهر جویبار، اهالی جویبار به دلیل وجود باغ های طبیعی از انواع درختان مثمره که در فصول مختلف سال، میوه خاص آن فصل به بار می نشست و کشت انواع سیفی خصوصاً هندوانه و خربزه، باغلو هم می گفتند، که این اصطلاح بیشتر در محدوده جویبار و بین افراد ساکن در آن محدوده مصطلح بود.
جمعیت محدوده شهری با توجه به توسعه مرحله به مرحله محدوده شهری و بعضاً مهاجرت، با توجه به نرخ رشد جمعیت افزایش پیدا کرد. از نظر سیاسی و اداری در دهه های اخیر، جویبار تحت عنوان دهستان گیل خواران، زیر مجموعه شهرستان قائمشهر بوده و بر اساس آمار مندرج در فرهنگ آبادی ها سال 1365 دهستان گیل خواران، شهرستان جویبار فعلی از 83 آبادی و روستا تشکیل می شد که به مرور زمان بر اساس تغییرات طرح تقسیمات کشوری، این شهرستان با 74 روستا و آبادی از قائمشهر منتزع گردیده و به نام شهرستان جویبار در سال 1376 با افتتاح فرمانداری به سمت فرماندار ماشاء الله عظیمی بعنوان اولین فرماندار در طرح تقسیمات شهری قرار گرفت. امّا هم اکنون این شهرستان دارای 71 روستا و آبادی می باشد. اولین اداره گرداننده مجموعه شهری، شهرداری جویبار بود که در سال 1340 در جویبار مستقر گردید، که زیربنای اولیه روستاها و شهر جویبار در آن سال گذاشته شد، که مرحله به مرحله از حالت روستا و شهر با استقرار و گسترش سیستم بانکی و تجاری خارج و با استقرار بخشداری در سال 1370 بر سرعت این دگرگونی افزوده شد، با استقرار فرمانداری و دیگر ادارات تابعه بطور مستقل از قائمشهر از نظر اقتصادی نیز تحولی قابل توجه بوجود آمد.